(Chinhphu.vn) - Sáng 4/7, tại Phiên họp Chính phủ thường kỳ tháng 6/2026 và Hội nghị trực tuyến Chính phủ với các địa phương, Bộ KH&CN đã báo cáo về kết quả triển khai chuyển đổi số, phát triển công nghệ chiến lược và đề xuất 5 nhóm giải pháp nhằm xây dựng hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật đồng bộ, thống nhất, đáp ứng yêu cầu phát triển khoa học, công nghệ và hội nhập quốc tế.

Bộ trưởng Bộ KH&CN Vũ Hải Quân phát biểu tại Hội nghị - Ảnh: VGP/Nhật Bắc

Bộ trưởng Bộ KH&CN Vũ Hải Quân cho biết, thời gian qua, Bộ KH&CN đã tập trung hoàn thiện hệ thống thể chế, tham mưu ban hành các nghị định, thông tư trong lĩnh vực chuyển đổi số, đồng thời tháo gỡ những điểm nghẽn về cơ chế, chính sách để thúc đẩy quá trình chuyển đổi số tại các bộ, ngành và địa phương.

Một trong những điểm mới đáng chú ý là các quy định hiện hành đã cho phép bộ, ngành, địa phương xây dựng hoặc triển khai cơ chế thí điểm đối với các nền tảng số chưa có trên thị trường. Đây được đánh giá là bước đột phá quan trọng, tạo điều kiện để các cơ quan chủ động triển khai các nền tảng số mới, đồng thời tháo gỡ khó khăn trong giải ngân cho chuyển đổi số.

Đối với lĩnh vực khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, Bộ trưởng Vũ Hải Quân cho biết đã trình Thủ tướng Chính phủ ban hành danh mục 10 công nghệ chiến lược cùng các sản phẩm công nghệ chiến lược.

Sau hơn hai tháng triển khai, Bộ đã tiếp nhận 28 nhiệm vụ do các bộ, ngành đề xuất và đang khẩn trương tổ chức thẩm định, phê duyệt để sớm đưa vào triển khai.

Theo đánh giá của Bộ KH&CN, việc triển khai các công nghệ chiến lược đang được các bộ, ngành thực hiện khá đồng bộ. Các nhiệm vụ nghiên cứu, phát triển đã được xác định tương đối rõ, dự kiến sẽ được triển khai mạnh trong tháng 7 và tháng 8, tạo nền tảng quan trọng cho việc phát triển các sản phẩm công nghệ chiến lược của Việt Nam.

Đồng bộ hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật

Tại Hội nghị, một nội dung được Bộ trưởng Vũ Hải Quân nhấn mạnh là các giải pháp nhằm bảo đảm tính đồng bộ, thống nhất trong hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật của Việt Nam theo yêu cầu của Ban Chỉ đạo Trung ương và chỉ đạo của Tổng Bí thư.

Theo đó, Bộ KH&CN đề xuất 5 nhóm giải pháp trọng tâm. Giải pháp đầu tiên là thống nhất về chủ trương và định hướng.

Bộ KH&CN xác định việc triển khai nghiêm túc Chỉ thị số 38-CT/TW ngày 30/7/2024 của Ban Bí thư về đẩy mạnh công tác tiêu chuẩn, đo lường, chất lượng quốc gia đến năm 2030 và những năm tiếp theo là yêu cầu xuyên suốt. Chỉ thị xác định tiêu chuẩn, đo lường, chất lượng là nền tảng quan trọng để nâng cao năng suất, chất lượng và năng lực cạnh tranh quốc gia.

Trên cơ sở đó, Bộ đã tham mưu Chính phủ ban hành Quyết định số 1703/QĐ-TTg ngày 31/12/2024, giao Bộ KH&CN kiện toàn hệ thống quản lý theo hướng thống nhất đầu mối từ Trung ương đến địa phương, bảo đảm tính đồng bộ trong tổ chức và triển khai thực hiện.

Giải pháp thứ hai là về thể chế. Bộ KH&CN sẽ tập trung triển khai quyết liệt Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Tiêu chuẩn và Quy chuẩn kỹ thuật (Luật số 70/2025/QH15) được Quốc hội thông qua ngày 14/06/2025, qua đó hoàn thiện khuôn khổ pháp lý cho hoạt động xây dựng, ban hành và áp dụng tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật.

Giải pháp thứ ba là thống nhất về phương pháp kỹ thuật. Hiện nay, hệ thống tiêu chuẩn quốc gia của Việt Nam được xây dựng trên cơ sở tuân thủ các nguyên tắc của ISO, IEC, Codex và phù hợp với Hiệp định về hàng rào kỹ thuật trong thương mại (TBT) của WTO. Bộ KH&CN tiếp tục ưu tiên hài hòa với các tiêu chuẩn quốc tế nhằm nâng cao khả năng hội nhập và tạo thuận lợi cho hoạt động thương mại.

Giải pháp thứ tư là thống nhất trong tổ chức thực hiện. Theo đó, mọi tiêu chuẩn quốc gia đều phải được xây dựng thông qua các ban kỹ thuật tiêu chuẩn quốc gia, lấy ý kiến rộng rãi của các bên liên quan và được thẩm định trước khi công bố. Tương tự, các quy chuẩn kỹ thuật đều phải tuân thủ quy trình thống nhất trước khi ban hành.

Bộ KH&CN cho biết đã rà soát được khoảng 3.000 tiêu chuẩn gồm các tiêu chuẩn quốc gia, tiêu chuẩn quốc tế, khu vực và nước ngoài, phục vụ 30 nhóm sản phẩm công nghệ chiến lược. Đây được xem là cơ sở dữ liệu quan trọng, phục vụ nghiên cứu, thiết kế, thử nghiệm, đánh giá sự phù hợp cũng như thương mại hóa các sản phẩm công nghệ chiến lược.

Giải pháp thứ năm là phù hợp với thông lệ quốc tế. Hiện nay, Việt Nam đang áp dụng mô hình tiêu chuẩn hóa phổ biến tại nhiều quốc gia phát triển và các nước ASEAN, gồm một cơ quan tiêu chuẩn hóa quốc gia, hệ thống phân loại theo ICS, ưu tiên hài hòa tiêu chuẩn quốc tế và giao các cơ quan quản lý chuyên ngành ban hành quy chuẩn kỹ thuật bắt buộc.

Bộ KH&CN khẳng định việc các bộ, ngành ban hành quy chuẩn kỹ thuật theo lĩnh vực chuyên môn không làm phân tán hệ thống quản lý, bởi tất cả đều được thực hiện trên cùng một khuôn khổ pháp lý, quy trình kỹ thuật và cơ chế quản lý thống nhất.

Theo Bộ KH&CN, trong thời gian tới, 5 nhóm giải pháp này sẽ được triển khai quyết liệt nhằm bảo đảm tính đồng bộ, thống nhất của hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật Việt Nam, qua đó tạo nền tảng cho phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế trong bối cảnh hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng.