Tin tức - Sự kiện » Nghiên cứu giáo dục
  Đăng nhập
 Tìm kiếm
Đóng


 Nghiên cứu Giáo dục
Đóng
ĐỀ XUẤT GIẢI PHÁP ĐỔI MỚI CĂN BẢN, TOÀN DIỆN GIÁO DỤC VIỆT NAM

[ Cập nhật vào ngày (29/10/2012) ] - [ Số lần xem: 2799 ]
Hội thảo đề xuất một số giải pháp nâng cao chất lượng Giáo dục và Đào tạo ở Cà Mau ngày 31 tháng 8 năm 2012
Hội thảo đề xuất một số giải pháp nâng cao chất lượng Giáo dục và Đào tạo ở Cà Mau ngày 31 tháng 8 năm 2012

- Thay đổi căn bản và toàn diện nền giáo dục nước nhà là một công việc có ý nghĩa lịch sử lớn của quốc gia, không thể một vài năm là xong. Yêu cầu đổi mới là rất bức thiết, phải khẩn trương nhưng tôi nghỉ chúng ta không nên nóng vội, phải làm có căn cơ, bài bản, không thể riêng một mình ngành giáo dục làm nổi…


          
           - Thực tế thời gian qua cho thấy quá trình phát triển của giáo dục nước ta rất tốt; càng thấy thành tựu và kỳ công nhiều hơn khi so với điều kiện hoạt động, cả về quy mô lẫn chất lượng. Nhưng thực tế cũng bộc lộ rất rõ những yếu kém, tồn tại, tính thiếu ổn định, thiếu căn cơ và thiếu bền vững. Từ đó, đòi hỏi quá trình đổi mới toàn diện nói trên của sự nghiệp giáo dục, của nhà trường cần phải được xác lập.

Để thực hiện thành công đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục, đào tạo nước ta theo tinh thần Đại hội XI của Đảng, từ thực tiễn nhiều năm làm công tác quản lý giáo dục trên địa bàn tỉnh, tỉnh cực Nam của Tổ quốc tôi mạnh dạn đề xuất một số nội dung và giải pháp sau:

- Chúng ta tiến hành việc đổi mới căn bản và toàn diện nền giáo dục nước nhà không ngoài mục đích chung là nâng cao chất lượng và hiệu quả giáo dục để giáo dục Việt Nam không tụt hậu so với cả nước. Vì vậy chúng ta cần tìm những nhân tố chính đã tác động đến chất lượng và hiệu quả giáo dục, để từ đó đổi mới và tìm giải pháp tốt nhất cho các nhân tố này. Theo tôi có các nhân tố chính sau:

Một là cơ chế, chính sách và công tác quản lý giáo dục.

Hai là đội ngũ cán bộ quản lý và giáo viên

Ba là cơ sở vật chất trường lớp, trang thiết bị dạy và học

Bốn là chương trình, nội dung giáo trình, tài liệu, sách giáo khoa

Năm là phương pháp kiểm tra, đánh giá, thi cử, văn bằng, chứng chỉ

Sáu là môi trường giáo dục (nhà trường, gia đình và xã hội)

Bảy là bản thân người học

Trước tiên đối với việc xây dựng cơ chế, chính sách và đổi mới công tác quản lý giáo dục.

- Nói đến chất lượng quản lý giáo dục, chắc ai cũng đồng ý rằng để mang lại chất lượng và hiệu quả trong giáo dục theo đúng quy định, đúng chủ trương của Đảng và Nhà nước, thì các nhà quản lý giáo dục phải dựa trên hành lang pháp lý.

Vì vậy, để đổi mới một cách căn bản và toàn diện, tôi nghỉ Đảng và Nhà nước ta cần xây dựng hành lang pháp lý về giáo dục thật hoàn chỉnh (về đối nội và cả đối ngoại) có cơ chế, chính sách đặc biệt đối với ngành giáo dục tương xứng với vị trí "Quốc sách hàng đầu", có sự phân công, phân cấp quản lý cho thật rõ ràng từ Trung ương xuống địa phương; hiện nay trong GD&ĐT còn quá nhiều đầu mối nên dẫn đến sự chồng chéo, dẫm lên nhau và không có sự quản lý thống nhất.

Nhân tố thứ hai là phải đổi mới căn bản, toàn diện là đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục. Đây là vấn đề mà chúng ta cần nhận thức lại một cách đầy đủ và rất cần một sự thay đổi. Ngày 15/6/2004 Ban Bí thư Trung ương Đảng đã ra Chỉ thị 40/CT-TW về “Xây dựng, nâng cao chất lượng đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục”. Chỉ thị đã chỉ rõ: mục tiêu là xây dựng đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục được chuẩn hóa, đảm bảo chất lượng, đủ về số lượng, đồng bộ về cơ cấu, đặc biệt chú trọng nâng cao bản lĩnh chính trị, phẩm chất, lối sống, lương tâm, tay nghề của nhà giáo. Đội ngũ nhà giáo chính là yếu tố quyết định mọi hoạt động giáo dục trong nhà trường, do đó việc bồi dưỡng năng lực chuyên môn, nghiệp vụ, kiến thức và kĩ năng dạy học cho giáo viên các trường học là công việc thường xuyên và cấp thiết để nâng cao chất lượng giáo dục.

Đến nay điều rất đáng mừng là đội ngũ cán bộ quản lý và nhà giáo đã được đào tạo cơ bản, tỉ lệ đạt chuẩn, trên chuẩn tăng cao.

- Tuy nhiên, cũng còn nhiều bất cập so với yêu cầu đổi mới căn bản và toàn diện nền giáo dục nước nhà, chất lượng toàn diện của người thầy cần phải được nâng cao hơn nữa. Nhất là chất lượng đầu vào và kể cả đầu ra tại các trường sư phạm. Mặt khác, để xây dựng đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục đủ mạnh, đáp ứng yêu cầu đổi mới toàn diện giáo dục; Đảng, Nhà nước phải có chính sách khuyến khích thực sự đối với đội ngũ nhà giáo và CBQLGD thông qua chế độ đãi ngộ xứng đáng đối với nhà giáo và cán bộ quản lý sao cho tương xứng với vị trí quốc sách hàng đầu ;tổ chức các chương trình đào tạo, bồi dưỡng thường xuyên đa dạng ở trong và ngoài nước nhằm nâng cao chuẩn trình độ chuẩn đào tạo và tiếp cận được tiến bộ của thế giới cho đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý

Nhân tố thứ ba là cần phải tăng cường cơ sở vật chất, trường lớp, thiết bị dạy và học.  Một điều hết sức phấn khởi là, những năm gần đây tỷ lệ ngân sách các địa phương và Trung ương chi cho giáo dục tăng đều mỗi năm. Dù ngân sách hàng năm cho giáo dục tăng nhưng so với yêu cầu thì vẫn không đủ, cơ sở vật chất phục vụ cho việc học chưa đạt yêu cầu; nhất là những vùng sâu, vùng xa vẫn còn một số ít lớp học mà học sinh phải học trong những phòng học xuống cấp lại thiếu tiện nghi. Vì vậy, để đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục, đào tạo nước nhà, cần phải tiếp tục xây dựng, bổ sung các chuẩn về cơ sở vật chất, trường, lớp, trang thiết bị, phòng học bộ môn theo Quốc tế và Việt Nam. Trước mắt cần triển khai thực hiện chuẩn quốc gia về cơ sở vật chất kỹ thuật cho tất cả các loại hình trường theo quy định nhằm đảm bảo những điều kiện vật chất cơ bản thực hiện việc đổi mới quá trình dạy học. Trong đó, chú trọng đến chuẩn hóa phòng học, phòng thí nghiệm, phòng học bộ môn ở tất cả các môn học chứ không riêng gì các bộ môn khoa học tự nhiên.

- Quy hoạch lại quỹ đất trên phạm vi cả nước, để xây dựng mới trường học hoặc mở rộng diện tích đất cho các loại hình trường học đạt tiêu chuẩn quy định, trong đó ưu tiên đầu tư quỹ đất để xây dựng trường đạt chuẩn quốc gia.

- Tiếp tục đẩy mạnh triển khai thực hiện chương trình kiên cố hoá trường học, lớp học và nhà công vụ cho giáo viên giai đoạn 3 (2012-2015), ưu tiên cho giáo dục vùng sâu, vùng khó khăn, bảo đảm đủ phòng học cho mẫu giáo 5 tuổi, cho giáo dục tiểu học và trung học cơ sở học 2 buổi/ ngày. Xây dựng kịp thời, đủ chỗ các khu ký túc xá cho sinh viên và  nhà công vụ cho giáo viên và cán bộ quản lý giáo dục.

- Tăng cường và tập trung đầu tư xây dựng các trường học đạt chuẩn quốc gia trong toàn quốc, xem đây là một chương trình mục tiêu quốc gia nhất là các địa phương có khó khăn, các trường ở vùng khó khăn, vùng căn cứ cách mạng nhằm tạo sự công bằng về giáo dục giữa vùng nông thôn và thành thị.

- Tăng cường và hiện đại hoá trang thiết bị phục vụ đổi mới chương trình, nội dung, phương pháp giáo dục trong các trường phổ thông. Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin trong các đơn vị trường học, tạo điều kiện thuận lợi cho việc quản lý và dạy học ngày càng đạt hiệu quả hơn.

- Mặt khác công tác Xã hội hóa giáo dục được thực hiện tốt sẽ góp phần không nhỏ để tăng cường cơ sở vật chất, trang thiết bị cho các nhà trường. Vì vậy Đảng, Nhà nước cần thường xuyên khen thưởng, tôn vinh các nhà hảo tâm, doanh nghiệp đã đóng góp xuất sắc cho sự nghiệp giáo dục và đào tạo; khuyến khích và bảo hộ các quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân trong nước, ngoài nước đầu tư cho giáo dục; phát triển các cơ sở giáo dục ngoài công lập.

Nhân tố thứ phải đổi mới nội dung chương trình, sách giáo khoa và phương pháp dạy học. Đây là vấn đề Bộ GD&ĐT đang làm và cũng là vấn đề bức xúc, dư luận xã hội quan tâm tham gia góp ý nhiều và cũng có nhiều phê phán; cho nên phải đổi mới là tất yếu. Chúng tôi rất đồng tình xu hướng đổi mới của Bộ GD&ĐT hiện nay là vừa phân hóa theo môn học vừa tích hợp theo mục tiêu đào tạo; giảm lý thuyết, tăng cường thực tế. Phương pháp dạy học đổi mới từ dạy áp đặt một chiều của người dạy sang tương tác đa chiều của người học với thầy cô, bạn bè, sách vở, trong gia đình và ngoài xã hội; không dừng lại ở lý thuyết, minh họa mà vươn tới hoạt động thực hành, làm sinh động và hiệu quả hơn nội dung giáo dục để đạt yêu cầu mục tiêu giáo dục tốt nhất; làm cho học sinh thích thú, chủ động và tích cực tự tìm tòi học tập, nâng cao năng lực tự học, học suốt đời, học ở mọi lúc mọi nơi.

- Phải nói rằng, nội dung và phương pháp giảng dạy là những yếu tố có ảnh hưởng quan trọng đến đầu ra của người học, đồng thời cũng là một vấn đề “nóng” mà mọi người đang quan tâm. Thực tế nội dung và phương pháp dạy học của ta hiện nay còn lạc hậu, không đáp ứng được những yêu cầu của thực tế cuộc sống. Nhưng nội dung và phương pháp phụ thuộc vào đâu? Có thể có phụ thuộc vào ngân sách, nhưng cái quyết định đến điều này lại phụ thuộc chủ yếu vào năng lực của những người thiết kế, của nhà quản lý giáo dục, của người dạy.  Vì vậy, những người thiết kế, soạn thảo chương trình cần phải có sự chọn lựa kỷ.

- Sách giáo khoa mới cần cải tiến nội dung, hình thức và phương thức phát hành để phần nào đáp ứng yêu cầu phát triển của xã hội trong giai đoạn khoa học công nghệ phát triển và để chương trình giáo dục Việt Nam không lạc hậu so với các nước trong khu vực trên thế giới. Đổi mới chương trình sách giáo khoa phải nhằm vào phục vụ cho người học và để người học phát triển một cách toàn diện.

- Với phương châm tích cực hóa các hoạt động của học sinh, sách giáo khoa mới cần đưa ra hệ thống câu hỏi, bài tập tương đối phù hợp, nội dung gần gũi thực tế hơn, nhằm gây hứng thú cho học sinh. Chương trình SGK mới không chỉ chú trọng về mặt tri thức mà cần phải chú trọng phát huy kĩ năng sống cho học sinh thông qua các tiết ngoại khóa, thực hành và giáo dục địa phương. Đổi mới chương trình, SGK mới, theo chúng tôi cần phải đi đôi với đầu tư cơ sở vật chất đảm bảo yêu cầu tối thiểu chương trình đặt ra, trong đó cần đầu tư sản xuất sách giáo khoa điện tử.

Nhân tố thứ năm là, đổi mới nội dung, phương pháp kiểm tra, đánh giá, thi cử.

- Đây cũng là vấn đề được nhiều người quan tâm và phê phán, đánh giá quá trình dạy học vừa mang tính xem xét kết quả, hiệu quả nhưng quan trọng hơn còn có tác dụng định hướng giáo dục rất hữu hiệu “Thi cử thế nào, thầy và trò dạy và học như thế ấy”. Phải đổi mới mạnh mẽ hoạt động đánh giá, coi trọng đánh giá của giáo viên ngay trong quá trình dạy học, đây là hoạt động chủ yếu thay vì tập trung thi cử cuối khóa nặng nề, đối phó, hình thức, thiếu thực chất thoát ly mục tiêu đào tạo. Phải tạo điều kiện cho người học tự đánh giá để tự hoàn thiện mình, phải phối hợp với phụ huynh đánh giá học sinh; đồng thời thông qua xã hội, người sử dụng lao động, đánh giá để tạo sự thống nhất hệ thống giá trị giữa nhà trường, gia đình và xã hội.

- Nâng cao chất lượng các bài kiểm tra thường xuyên, định kỳ, kiểm tra học kỳ cả lý thuyết và thực hành. Giáo viên chủ động kết hợp một cách hợp lý, phù hợp giữa hình thức trắc nghiệm tự luận với trắc nghiệm khách quan. Khi chấm bài kiểm tra phải có phần nhận xét, động viên sự cố gắng tiến bộ của học sinh. Việc cho điểm có thể kết hợp giữa đánh giá kết quả bài làm với theo dõi sự cố gắng, tiến bộ của học sinh.

- Chỉ đạo chặt chẽ, nghiêm túc công tác kiểm tra, thi tuyển sinh, thi tốt nghiệp THPT ở tất cả các khâu ra đề, coi, chấm thi và nhận xét đánh giá. Chú trọng việc tổ chức thi nghiêm túc, đúng quy chế, đảm bảo khách quan, trung thực, công bằng, đánh giá đúng năng lực thực chất của học sinh.

Nhân tố thứ sáu là  phải xây dựng môi trường giáo dục thuận lợi; môi trường giáo dục bao gồm cả trong trường, ngoài trường, ở gia đình và ngoài xã hội, người học thực sự ham học tập và rèn luyện, trước hết phải xây dựng mỗi trường học thực sự là trung tâm văn hóa của khu dân cư nơi trường đứng chân, phải biến mỗi m2 (mét vuông) trong nhà trường đều có ý nghĩa giáo dục. Môi trường giáo dục thuận lợi là làm cho mỗi trường học thực sự môi trường thuận lợi cho mọi người từ cán bộ quản lý, giáo viên, công nhân viên, phụ huynh học sinh, các tổ chức, người học, mỗi cán bộ, giáo viên đều yêu trường, mến trường, có ý thức không ngừng bổ sung hoàn thiện và nâng cao trình độ năng lực công tác, kĩ năng nghề nghiệp, thích ứng được những thay đổi trong nghề nghiệp.

- Môi trường giáo dục thuận lợi mà ngành Giáo dục đã và đang làm đó là xây dựng mỗi nhà trường luôn luôn thân thiện, giáo viên và học sinh luôn luôn tích cực, đảm bảo luôn “Xanh, sạch, đẹp”, luôn thân thiện và gần gũi với từng học sinh, có sức thu hút đối với các em, các em khao khát được đến trường mỗi ngày. Mỗi ngày đến trường thực sự là một niềm vui đối với cán bộ quản lý, giáo viên và học sinh.

- Môi trường giáo dục thuận lợi còn là từng gia đình học sinh, là cộng đồng dân cư nơi nhà trường đứng chân và nơi gia đình các em học sinh cư trú cũng thân thiện.

Nhân tố thứ bảy là  nhân tố người học, suy cho cùng chúng ta dù có làm tốt tất cả các nhân tố trên mà bản thân người học không chịu học, không chịu rèn luyện, không chịu nổ lực phấn đấu học tập, không có động cơ thái độ học tập đúng đắn thì tất cả đều khó đạt hiệu quả tối ưu được. Vì vậy phải có giải pháp tác động đến người học làm sao để người học thật sự tự giác, ham thích việc học và có nhận thức đúng hơn việc học của mình là học cho ai, học vì lợi ích của ai, học để làm gì.

Như vậy để vực dậy nền giáo dục nước nhà, để đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục, đào tạo nước nhà, chúng ta phải tiến hành cải tổ một cách đồng bộ toàn bộ các yếu tố cơ bản để làm nên chất lượng giáo dục bền vững. Chúng ta không nên cải cách theo kiểu “chống dột” vì điều này chỉ gây lãng phí mà chất lượng và hiệu quả sẽ không bền vững. Với suy nghỉ như vậy, tôi tin tưởng Hội nghị Trung ương 6 lần này sẽ đưa ra những giải pháp đổi mới căn bản và toàn diện nền giáo dục nước nhà một cách thiết thực, hợp lý, khả thi và hiệu quả thật sự.

 




NGND.TS.THÁI VĂN LONG - Giám đốc Sở GD&ĐT Cà Mau

Xem thêm: Tin tức - Sự kiện


Các ý kiến của bạn đọc







 Video
Đóng


 Quảng cáo
Đóng



 Thống kê
Đóng

Người dùng Online: Người dùng online:
Khách: Khách: 17
Members: Thành viên: 0
Tổng: Tổng: 17

Người dùng Online: Lượt truy cập: